X
تبلیغات
آموزش و بایدهای آن در بهبود مدیریت مدرسه - کیفیت بخشی شورای دبیران
 
 

به نام خدا

                                       «  سخنی با مدیر ان و معلمان »

همکاران گرامی :

با سلام و تحیات الهی ،  مطالبی در مورد شورای دبیران تهیه گردید امید است تا با رعایت این نکات بتوانیم شورای دبیران ( معلمان ) فعال و پویایی داشته باشیم .

1- جلسات شورای دبیران با استحکام و جدیت و با حضور اکثریت معلمان تشکیل شود .

2- جلسات به صورت مشارکتی ، گروهی و کارگاهی اداره شود .

3- انتخاب زمان و مکان در باروری و غنی سازی جلسات کمک می کند

4- نتیجه گیری و پی گیری از نتایج حاصله در جلسات شورای دبیران(معلمان ) مورد توجه و دقت قرارگیرد .

5- جلسات به طور مستمر، از قبل پیش بینی و برنامه ریزی شده ، مفید و ارزشمند تلقی می شود .

6- تعیین موضوع جلسه و آمادگی های قبل از جلسه بسیار حائز اهمیت است .

7- شرکت در جلسات شورای دبیران جزء وظایف رسمی اعضای شورای مدرسه محسوب می شود .

8- مبنای تشکیل جلسه براساس مفاد مندرج در آیین نامه اجرایی مدارس بوده و هرگونه نوآوری و خلاقیت در راستای آن بوده و از سلیقه های شخصی و موردی واستفاده از فرم های دیگر جداً خود داری به عمل آید .

9- جلسات شورای دبیران براساس جدول زمان بندی ارائه شده ازمدرسه به اداره انجام شود و هر گونه تغییر احتمالی زمان جلسه در اولین فرصت ممکن آموزش راهنمایی را مطلع بفرمایید .

10- از همکاران حاضردرجلسه به عنوان دبیرجلسه و منشی انتخاب تا صورت جلسات تنظیم و با نظم خاصی جلسات اداره شود .

 

 

مقدمه :

با عنایت به اهداف شورای معلمان که به عنوان دستوالعمل تشکیلات درون سازمانی است و می تواند در به سامان رساندن اهداف آموزش و پرورش کمک شایان توجهی داشته باشد باید نسبت به عملیاتی شدن این اهداف اهتمام بیشتری کرد و این کار میسرنمی شود مگر آن که به نیروهای آموزشی القاشود که توانمند هستند و از ایده ها و افکار آنان بیشترین بهره گرفته شود که با مشارکت آنان در برنامه ریزی های مدرسه و استفاده از ایده های جدید و خلاقیت آنان در رفع مسائل و مشکلات مدرسه باعث پیشرفت کار مدرسه خواهند شد و همین عامل باعث ایجاد روابط سازنده انسانی میان کارکنان و دبیران خواهد بود . شورای معلمان باید به این باور برسد که خود حقیقتی غیر قابل انکار است و براساس رهنمود ها و نظارت و تلاش اعضای شورا ست که انسجام و پویایی در مدرسه نمود پیدا می کند . بنابراین متولیان امر باید این روحیه را که شورای دبیران ارشمند ، قابل احترام ، صاحب نظر و مشکل گشا می باشد در تک تک افراد به وجود آورند که البته برای رسیدن به آن باید آموزش های لازم در این زمینه ارائه گردد .

مشورت در نگاه دین :

تفکرو اندیشه و تصمیمات هر انسانی نقش مهم و کلیدی در کارها و آینده ی وی دارد ، به این صورت که هر کسی صاحب روش خاص برای اندیشه وتصمیمات خودش است که با دیگران تفاوت دارد . گاهی تصمیماتی که برای مسئله ای می گیرد ناشی از حالات گذرای روحی اوست و پس از مدتی شاید آن روش و تصمیم او را به مقصدش نرساند و باید درآن هنگام راه دیگری را انتخاب  می کرد . با مشورت می توان بر اندیشه و تصمیم های نادرست غلبه کرد و بهترین روش ها را در کارها و مسیر زندگی انتخاب کرد . بعضی وقت ها کسانی را می بینیم که به دنبال چیزی می گردند و با این که در کنارشان هست ولی از آن آگاه نیستند ، در حالی که اطرافیان آن وسیله را می بینند . در مشورت هم مسائلی که برای تصمیم گیرنده پنهان است به وضوح برایش آشکار می شود .

مشورت برای همه لازم است :

اصل و اساس این اندیشه ، در قرآن مجید وجود دارد آن جا که خداوند به رسول گرامی به صراحت فرمان می دهد که : با مردم خود مشورت کن و از آنان نظر بخواه ، و یا در جایی دیگر در باره ی صفات بندگان پاک خداوند می فرماید : و آنان که دستور خدا اطاعت می کنند و نماز به پا می دارند و در حفظ دین و دنیای خود از شر فتنه ی کفار کارشان را به مشورت با یکدیگر انجام می دهند . اینها و دیگر بیانات بر این نکته گواهی می دهد که انسان (اجتماعی ) است و باید در اجتماع باشد نه منزوی و تک رو .

اهمیت شور و مشورت از نگاه بزرگان دین  و آیات قرآن :

1- آیه 159 سوره آل عمران :  و شاورهم فی الامر فاذا عزمت فتوکل علی الله ان الله یحب المتوکلین

2- آیه 38 سوره شوری : وامرهم شوری بینهم و شاورهم فی الامر 

3-قرآن کريم درمقام توصيف مومنان مي گويد :"واقاموا الصلاة وامرهم شورى بينهم ومما رزقناهم ينفقون

4- حضرت امير (ع) ضمن ايراد خطبه اي در صفين فرمود:
«فلا تکفوا عن مقاله بحق، او مشوره بعدل»

از گفتن حق و مشورت واقع بينانه و عادلانه خودداري نکنيد.

5- خير من شاورت ذوي النهي و العلم و اولوا التجارب و الحزم»
بهترين کسي که شايسته است مورد مشورت تو قرار گيرد، صاحبان خرد و علم و افراد با تجربه و صاحب رأي هستند .

6- امام صادق (ع) را ملاقات کردم و به وي گفتم :

اي فرزند پيامبر! مرا پندي آموز، فرمود: در کارهايت با کساني که از خدا ترس دارند مشورت نما.

7-  امام صادق (ع) فرمودند :  فِکرَةُ ساعَةٍ خَیرٌ مِن عِبادَةِ اَلفِ سَنَةٍ
یک ساعت اندیشیدن در خیر و صلاح از هزار سال عبادت بهتر است

 

* وامرهم شورا بینهم و شاورهم فی الامر *

پیشنهاداتی برای ارتقاء کیفیت جلسات شورای معلمان مدارس 

            ازمؤثرترین شیوه های برقراری روابط انسانی در سازمان ها مخصوصا سازمان های آموزشی مانند مدرسه "مشارکت" است . "مشارکت یعنی مجموعه اقداماتی که میزان نفوذ و مسئولیت کارکنان (معلمان ، دانش آموزان و اولیاء) را در فرایند تصمیم گیری ، از طریق تفویض اختیار در سطوح مختلف ، افزایش دهد و نوعی حس مالکیت و تعلق را در افرادی که به شکلی با سازمان مربوط هستند بوجود آورد ."1معلمین (بالاخص در علوم پایه) در بسیاری از استانها بیش از هشت ساعت از ساعات روز خود را در مدرسه بسر می برند به همین دلیل بیشترین نیرو و انرژی را در آنجا صرف می کنند . با این وضع معلم خود را عضوی متعلق و مؤثر می داند ، لذا هر کس دوست دارد که درمدرسه صاحب نظر باشد و در تصمیم گیریها و سازندگی آن سهیم باشد .یقینا هر مدیر مشارکت جو نیز می داند هر چه تصمیم ها با فکر و مشارکت افراد بیشتری گرفته شود از قوت ، استحکام و درستی بالاتری برخوردار می باشد . موضوعات و مسائلی که به نظر و رأی همگان گذاشته می شود ، اشتباهات کمتری دارد و به نسبت دخالت آرا و اندیشه دیگران ، دقیق تر و همه جانبه تر خواهد بود . از دید گاه اسلام نیز شورا ، اساس کار و سیاست مدیریت و رهبری است . آنجا که رسول رحیم اسلام دستور داشت در انجام امور با مؤمنان به مشورت بپردازد . "و شاورهم فی الامر فاذا عزمت فتوکل علی الله ، ان الله یحب المتوکلین"2 یعنی با مردم در امور یا کارها مشورت کن و آنگاه که تصمیم گرفتی به خدا توکل کن که خداوند توکل کنندگان را دوست دارد . یا قرآن کریم می فرماید :"انلزمکموها و انتم لها کارهون"3 آیا من شما را در حالی که اکراه دارید مجبور به انجام کاری می کنم ؟ معنی سخن پیامبر این است که آن حضرت نظر و رضایت افراد را در امور در نظر می گرفتند و کسی را به زور وادار به کاری نمی کردند . یا اختصاص سوره ای از قرآن با عنوان "شورا" ناشی از اهمیت مشورت در اسلام است .جلسات شوراها بطور اعم کانون بررسی نظرات، ایده ها و عقاید است و شورای آموزشی مظهر و محل اتخاذ تصمیمات گروهی است که حس مسئولیت پذیری ، مشارکت ، عضویت و تعلق فرد را به گروه تقویت می کند . همچنین شورا نمادی از رهبری ، تدبیر ، آزاد اندیشی و احترام به کرامت انسانی از سوی مدیر است .بدین ترتیب مدیران می توانند با تکیه بر اصول ، شورا های مدارس را تقویت کرده کارها و تصمیمات خود را بر پایه مشورت استوار سازند . مدیریت مبتنی بر مشارکت جویی می تواند مدرسه را در وصول به اهداف آموزشی و تربیتی یاری      رساند . تلاش جهت جلب مشارکت فکری و عملی معلمان در برنامه ریزی مدیران خصوصا در سالهای اخیر مشهود است لیکن نکاتی از عوامل تأثیرگذار بر تشکیل شورای معلمان می توان یافت که از سوی صاحب نظران و مدیران مجرب قابل تأمل و بررسی بیشتر می باشد .

زمان : 

زمان مناسب ، زمانی است که بتوان بیشترین بهره را از نیرو و انرژی افراد در راستای اهداف جلسه بدست آورد . شرایطی که افراد خسته نباشند یا کارها و مسئولیتهای دیگر آنها با شورا تداخلی نداشته باشد .

معمولا تمام طول هفته به کلاس و درس و برنامه های اجرایی مدرسه اختصاص دارد و زمان یا ساعت معینی برای جلسات شورا پیش بینی نشده به همین دلیل، مدیران جدی و علاقمند نیز نمیتوانند برنامه ریزی دقیقی برای شوراهای خود داشته باشند . اگر مدیران خواسته باشند جلسات را در ساعات رسمی مدرسه قرار دهند دانش آموزان بلاتکلیف و سر گردان می شوند و معمولا مصلحت نمی دانند که آنها را به حال خود رها سازند . تعطیل کردن مدرسه نیز خود مشکلات دیگری از قبیل بی نظمی در رفت و آمد ، نبودن اولیا، در منزل

و غیره را در بر دارد . از طرف دیگر اگر شورا در ساعات غیر رسمی و خارج از ساعات کلاس تشکیل شود به دلیل اینکه معلمان خسته و کم حوصله هستند و عده ای از آنها نیز در بیرون از مدرسه گرفتاریهایی دارند ، اجبارا نمی توانند درمدرسه بمانند ، در نتیجه کار شورا مختل می شود .

اعمال سلایق مدیران در زمان برگزاری شورای معلمان در شیوه ی اجرا و عمل به دستورالعمل ها به صورت متفاوت ، موجب شده  که در اثر بخشی تشکیل شورای معلمان در رسیدن به اهداف مورد نظر جای تأمل وجود داشته باشد .

به هر تقدیر ، نظر به اهمیت و ضرورت شورای آموزشی و تربیتی معلمان پیشنهاد می شود برنامه ریزان و سیاستگزاران وزارت متبوع در این امر مهم و حیاتی دقت نظر بیشتری به خرج داده و تشکیل جلسات را همان طور که جزء وظایف رسمی قرار داده اند ، به همین تربیت شرکت در جلسات شورا را با ایجاد زمینه های لازم از وظایف و مسئولیتها ی رسمی معلمان و دبیران به حساب آورند . مثلا شورای معلمان ماهی یک بار در برنامه هفتگی گنجانده شود . بدین ترتیب که با تنظیم برنامه و تغییراتی در ساعات مدرسه و کلاسها  (تقسیم ساعات درسی آن روز) ، زمانی را به تشکیل شورای معلمان اختصاص دهند . در این صورت لازم است جدول زمانبندی تشکیل جلسات به اطلاع اولیاء و اداره متبوع رسانده شود . یا منظور کردن ساعت اضافه جهت حضور معلمان در جلسات خارج از وقت رسمی برای دبیران، خصوصا مقطع متوسطه و پیش دانشگاهی . (حداکثر 2 ساعت در ماه )

مکان :

 یکی از عواملی که می تواند در ایجاد زمینه مناسب تشکیل شورا مؤثر باشد مکان برگزاری جلسات شورا است . معمولا کتابخانه یا اتاق دیگری که دارای ظاهری مطبوع و آرام باشد برای تشکیل جلسات ، مکانی مناسب است . از آنجا که شرکت در بحث و تبادل نظر معلمان مورد نظر است باید ترتیبی داد که بتوانند یکدیگر را در موقع تشکیل جلسه شورا   ببینند . بهترین سبک ، دور هم نشستن است بطوریکه هیچیک از اعضای شورا اعم از معلم یا مدیر مجزا و دور نباشند . شکل ظاهری باید نشانی از وحدت و یگانگی باشد .

 

نحوه اداره جلسات:

 با توجه به اینکه موفقیت و پیشرفت جلسات تا حد زیادی بستگی به مهارتی دارد که در اداره کردن جلسه بکار برده می شود لازم است مدیر یا یکی از اعضاء (با توجه به توانایی و مهارت) رئیس شورای معلمان شود 

 

وظایف رئیس شورا :

     1. فراهم کردن محیطی آرام و دور از قیود اداری ، درعین حال آماده برای کار جدی

    2. بهره گیری از روشهای دوستانه و ابراز خوشایندی از شرکت اعضای

    3. بیان دستور جلسه و تذکرات و توضیحات لازم

    4. ایجاد فرصت اظهار نظرکردن برای همه اعضای شورا ، و جلوگیری ازتسلط عده ای معین برشورای معلمان  www.zibaweb.com

    5. هدایت صحیح جریان مذاکره و بحث پیرامون موضوع و دستور جلسه .

    6. روشن کردن مفهوم و مقصود پرسشها یا برخی از مطالب طولانی که باعث رکود بحث و مذاکره  شود .

    7. بیان صریح مسایلی که باید در مورد آن تصمیم گرفت و جلب نظرات موافق یا 

       مخالف اعضای شورا

    8. جمع بندی مباحثات ونتیجه گیری از مذاکرات

    9. مشخص نمودن تصمیمات و مسئول پی گیری مصوبه ها

   10. مراقبت بر ثبت نظرات و مصوبه های جلسه

   11. ایجاد فرصت برای استراحت و رفع خستگی

 

 

موارد قابل طرح درجلسه شورا :

  

    1. آشنایی با روشهای تدریس معلمان

    2. معرفی کتابها ، مجلات و نشریه های جدید

    3. سخنرانی صاحبنظران و مقامات علمی و اداری آموزش و پرورش

    4. نمایش فیلم های آموزشی و تربیتی 

    5. رسیدگی به مسائل و موضوعات بر حسب شرایط و نیازهای خاص آموزشگاه

و به نظر میرسد :

    6. آشنایی با آخرین دستورالعملها و بخشنامه های ارسالی اداره متبوع 

    7. تصمیم گیری در موارد خاصی که طبق آئین نامه اجرائی به عهده شورا است

    8. مطالب یا مصوبه هایی که در جلسات "انجمن اولیاء و مربیان" و "شورای دانش آموزی" ارائه و اتخاذ شده و لازم است جهت بررسی توسط نماینده شورا یا اعضای انجمن به اطلاع دبیران رسانده و تصمیمات مشترک اتخاذ گردد .

    9. بررسی علل افت تحصیلی دانش آموزان و برنامه ریزی برای رفع آن

   10. تعیین میزان و چگونگی تکالیف درسی دانش آموزان در اوقات فراغت

و….

  علل رکود جلسات شورای معلمان 6:

     1. عدم باور و نداشتن شناخت کافی برخی از مدیران به تأثیر شورا

    2. عدم برنامه ریزی و کم محتوائی جلسات (نداشتن دستور جلسه و آماده نبودن مدیر)

    3. عدم اداره صحیح و مؤثر جلسات www.zibaweb.com

    4. عدم رعایت نظم و انضباط از سوی برخی از مدیران 

    5. مناسب نبودن زمان و مکان برگزاری جلسه و عجله در شروع و ختم جلسه 

    6. عدم ارائه گزارش از اقدامات انجام شده و نتایج بدست آمده در جلسات شورا

    7. عدم توجه به توانایی معلمان و متکلم الوحده بودن مدیر

    8. عدم وجود وسایل پذیرایی و جاذبه های لازم برای تشکیل و ادامه جلسات

9- وجود معلمین کسل ،بدبین و کسانی که همیشه چوب لای چرخ می گذارند.

10- وجود معلمینی که بدعت و نوآوری را با طعنه و کنایه و استهزاء کنسل می کنند!

و می توان اضافه نمود که :

   1. عدم باور بعضی از معلمان به تأثیر حضور آنان در جلسات 

   2. عدم وجود انگیزه و رغبت کافی در معلمان برای شرکت در جلسات

   3. مشغله معلمان به دلایل مختلف اقتصادی

   4. عدم آموزش و نظارت لازم از سوی ادارات و کارشناسی ها  در خصوص تشکیل و کیفیت جلسات

   5. عدم نتیجه گیری محسوس از تصمیمات جلسات در روند آموزش و پرورش آموزشگاه

   6. عدم تمایل به کار گروهی و گرایش به فرد گرایی در مدارس

7- عدم حضور کارشناسان مشاوره ، روانشناسی ،مدیریتی ، کارشناسان اداره ویکنواحتی جلسات

8- معلمین معتقدند در جلسات شورا چیز تازه ای یاد نمی گیرند

9- معلمین باور دارند این تصمیمات هیچ گونه ضمانت اجرایی ندارد. و مدیر هم نمی تواند کاری بکند

10- محافظه کاری بیش از حد مدیر و معاون مدرسه  و خرده گیری اداره به برخی ایده های طرح شده جدید در جلسات و یا اقدامات نو آورانه در آن .(عدم تشویق نوآوری)

 

 

پیشنهاداتی در کیفیت بخشی جلسات شورا :

 

ماریون هینز7 در رابطه با افزایش اثر بخشی جلسات و ثمر بخش کردن آنها پیشنهادات زیر را ارائه می دهد :www.zibaweb.com

    1. شرکت کنندگان در جلسات فرصت داشته باشند که در تهیه دستور جلسات شرکت کنند .

    2. تسهیلات لازم و کافی و راحت پیش بینی شود .

    3. زمان و مکان مناسب انتخاب شود .

    4. افراد فرصت بیان نقطه نظرات خود را داشته باشند .

    5. نظر افراد در تصمیمات ملحوظ شود .

    6. از وسایل سمعی و بصری مناسب استفاده شود . 

  بهره گیری درست از جلسات شورای آموزشی

از نظر دکتر سید محمد میرکمالی8

رعایت نکات زیر در بهره گیری درست از جلسات و شوراهای آموزشی اثر چشمگیری در فرایند تشکیل جلسات دارد :

 

     1. اگر مطمئن هستید که به اندازه کافی برای بحث و اداره جلسه موضوع و مطلب دارید جلسه را تشکیل دهید .

     2. بدانید که آمادگیهای قبل از تشکیل جلسه کمتر از خود جلسه نیست .

     3. در نظرگرفتن ویژگیها و آمادگیهای شرکت کنندگان شرط لازم تشکیل جلسه است . 

     4. برای همه شرکت کنندگان جهت اظهارنظر فرصت مساوی قائل شوید .

     5. همدلی و همکاری شرکت کنندگان از شرایط اثر بخش جلسات است .

     6. سعی کنید بی طرف باشید . از قدرت خود برای تحت الشعاع قرار دادن جلسه و اظهار نظر ها استفاده نکنید .

     7. به شرکت کنندگان طوری آزادی بدهید که بتوانند آزادانه و به طور شفاف نظرات خود را بیان کنند.

     8. در صورتجلسه یا گزارش تنظیمی همه موارد تصمیم گرفته شده را بگنجانید .

     9. از روشهای برانگیزنده دراداره جلسه استفاده کنید .

     10. در صورت امکان و برحسب اقتضای جلسه ، به بعضی از افراد مسئولیتهائی برای بررسی یک موضوع و ارائه گزارش محول کنید .

     11. در بحث ها ، ارائه اطلاعات و نتیجه گیری از روش حل مسأله استفاده کنید .

     12. تا می توانید از اسناد ، مدارک ، فیلم ، چارت و نظایر آن استفاده کنید .

     13. بدانید که پی گیری اجرای تصمیمات ،جزو جدائی ناپذیر اداره جلسات است .

 

راهکارهایی که در این راستا می تواند مؤثر باشد :

    1. بهسازی نگرش مدیران نسبت به اهمیت مشارکت و نقش مثبت آن در سازمان

    2. بهسازی نگرش کارکنان و معلمان نسبت به نقش مؤثر آنان در فرآیند تصمیم سازی و تصمیم گیری www.zibaweb.com

    3. آموزش مدیران و ایجاد تقویت مهارت های روابط انسانی

    4. آموزش تئوری و کارگاهی برای مدیران و معلمان درجهت فعال سازی جلسات

    5. در نظر گرفتن زمان و مکان مناسب

    6. شرکت مدیران رده های بالا در جلسات و نظارت بر کیفیت جلسات

    7. پی گیری مصوبه های جلسات و باز خورد مناسب و اطلاع رسانی از نتایج اقدامات صورت گرفته

     8. گنجانیدن شاخص هایی در فرم ارزشیابی مدیران و معلمان

    9. تقدیر از معلمان و مدیران مشارکت جو و فعال در جلسات شورا ، مدیران و هفته گرامیداشت مقام معلم

    10. جلب مشارکت کارکنان با توجه به نیاز ها و احساسات همکاران و بیان عواطف و احساسات مثبت و مؤثر نسبت به عملکرد آنان

و . . .

نتیجه اینکه  :

مشارکت فرآیندی است که از مناظر فلسفی ، اجتماعی ، مدیریت و روانشناسی دارای پشتوانه های قوی اعم از نظری ، عملی و تجربی می باشد .

 هر چند برای فراگیری ، تعمیق و مطلوبیت "مشارکت" به خصوص در دهه های اخیر در کلیه ی سازمان ها و سطوح مختلف جامعه ، حرکت های مؤثری شده است لیک در آموزش و پرورش تا حد انتظار ، خلاء و فاصله هایی وجود دارد که نیاز به اقدامات مؤثر و مطلوبتری می باشد . انرژی فکری و معنوی نهفته در خیل عظیم معلمـان و اعتقاد ما به این باور ، ایجـاب می کند که در به کارگیری و استفاده بهینه از آن ، در زیر ساخت های توسعه ، تا نهادینه شدن مشـارکـــــت "شورای معلمان" برنامه های کار آمد و اثر بخش با سطوح بالا تدارک و به مورد اجرا گذاشته شود .www.zibaweb.com

 

منابع :

 1- سید محمد میر کمالی ، فصلنامه تعلیم و تربیت ، ص 10

 2- قرآن کریم ، سوره آل عمران ، آیه 159

 3- قرآن کریم ، سوره هود ، آیه 28

 4- دکتر سید حسین میر کمالی - روابط انسانی در آموزشگاه  5- همان  6- همان منبع    7-  ماریون هینز ، روشهای مؤثر در اداره جلسات ، ترجمه مهدی ایران نژاد پاریزی

    8- سیدمحمد میرکمالی ، روابط انسانی در آموزشگاه

http://www.edujavanrood.blogsky.com

  تهیه و تنظیم :  مسئول آموزش راهنمایی شهرستان عباس آباد

دی ماه 1388

ابوالحسن بیگی

 

 

 

  نوشته شده در  چهارشنبه سی ام دی 1388ساعت 13:21  توسط ابوالحسن بیگی  | 
 
  POWERED BY BLOGFA.COM  
بهترین گالری کدهای جاوا